|
Written by Administrator
|
|
Saturday, 17 January 2009 11:24 |
|
Page 1 of 4 การศึกษาต้องประกอบด้วยขั้นตอนการรับข้อมูล (สุตมยปัญญา) และการคิดวิเคราะห์ข้อมูล (จินตามยปัญญา) ขงจื๊อกล่าวไว้คล้ายกันว่าเรียนโดยไม่คิดเสียเวลาเรียน คิดโดยไม่เรียนเข้ารกเข้าพง ที่ว่าการให้การศึกษาเหมือนการสอนวิธีจับปลา คือสอนให้เด็กรู้ว่าที่ไหนมีปลาคือแหล่งข้อมูล และสอนวิธจับปลา นั่นคือวิธีคิดย่อยข้อมูลด้วยโยนิโสมนสิการ แหล่งข้อมูลท่านเรียกว่า กัลยาณมิตร หรือปรโตโฆสะ (การรับข้อมูลจากผู้อื่น) วิธีคิดก็คือโยนิโสมนสิการ พระพุทธเจ้าตรัสว่า ทั้งปรโตโฆสะและโยนิโสมนสิการเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดความรู้เห็นถูกต้องตามความเป็นจริง คือสัมมาทิฐิ โยนิโส แปลว่า ถูกต้องแยบคาย มนสิการ แปลว่า ทำไว้ในใจ โยนิโสมนสิการหมายถึง การทำไว้ในใจโดยแยบคาย หรือการคิดถูกต้องตามความเป็นจริง โดยอาศัยการเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบและคิดเชื่อมโยงตีความข้อมูลเพื่อนำไปใช้ต่อไป โยนิโสมนสิการมีวิธีคิดสรุปได้เป็นสี่แบบด้วยกัน ดังนี้ ๑.อุปายมนสิการ คือคิดถูกวิธี การศึกษาต้องสอนให้คนมีวิธีคิด วิธีวิจัย และใช้วิธีการนั้นอย่างถูกต้องว่องไว ๒.ปถมนสิการ คือคิดมีระเบียบ การศึกษาจะต้องสอนให้คนคิดต่อเนื่องอย่างเป็นระบบ มีระเบียบ ไม่กระโดดไปกระโดดมา คิดอย่างมีเป้าหมาย ๓.การณมนสิการ คือคิดมีเหตุผล รู้จักเชื่อมโยงว่าเหตุผลนี้นำไปสู่ผลอะไร หรือผลนี้มาจากเหตุอะไร ๔.อุปปาทกมนสิการ คือคิดเป็นกุศล เป็นการคิดเพื่อค้นหาแก่นสารสาระ เมื่อได้รับข้อมูลข่าวสารมากมาย ต้องรู้จักกรองเอาส่วนที่เป็นประโยชน์และเหมาะสมกับเรา เรื่องโยนิโสมนสิการทั้งสี่ข้อนี้ อาตมาได้เขียนเป็นบทกลอนเพื่อให้จำง่ายดังต่อไปนี้ โยนิโสมนสิการท่านว่าไว้ คือคิดเป็นทำใจในวิถี แห่งความจริงความงามและความดี ด้วยคิดสี่ประเด็นเป็นสำคัญ
|
|
Last Updated on Wednesday, 21 January 2009 16:12 |
